ភាពខុសគ្នារវាងលោក ហ៊ុន សែន រង្ស៊ី និង សុខា
កាល
ពីសប្ដាហ៍មុនប្រិយមិត្តអ្នកអានបានស្គាល់ហើយថា លោកបណ្ឌិត ឡៅ
ម៉ុងហៃ ជានរណា?
សប្ដាហ៍នេះលោកបណ្ឌិតនឹងវែកញែកឲ្យអ្នកអានបានដឹងពីចរិតនិង
លក្ខណសម្បត្តិរបស់មេដឹកនាំបីរូប មានលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន
លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងលោក កឹម សុខា
អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ក្នុងនាមជាជនឯករាជ្យនិយម លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ បានសង្កេតនិងឲ្យតម្លៃចំណុចខ្លាំង និងខ្សោយរបស់មេដឹកនាំទាំងបី ដែលជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយ កម្ពុជា នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «សម្តេច ហ៊ុន សែន មានស្នាដៃល្អ ដែលយើងត្រូវទទួលស្គាល់ គឺសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍសង្គម ហើយចំណុចខ្សោយរបស់គាត់ គឺលោកជាមេដឹកនាំផ្ដាច់ការ»។ចំពោះលោក កឹម សុខា អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺជាស្ថាបនិក និងជានិមិត្តរូបនៃការកែប្រែទស្សនៈរបស់ប្រជាជនជាអ្នកបង្កើតឲ្យ មានចលនាទាមទារការផ្លាស់ប្ដូរសង្គម។ គាត់មានភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលមានទស្សនវិស័យវែងឆ្ងាយក្នុងការ កែប្រែសង្គមមួយឲ្យល្អប្រសើរជាងពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោក កឹម សុខា តែងតែនិយាយអ្វីក្នុងនាមជាតំណាង និងជាសំឡេងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងបង្កលក្ខណៈឲ្យពលរដ្ឋផ្ដល់យោបល់ ហើយគាត់បានបន្ទរនូវបំណងប្រាថ្នារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ចំណុចខ្សោយរបស់គាត់ នៅត្រង់ថា គាត់គឺខ្វះខាតជំនាញទំនាក់ទំនងការទូត។ រីឯចំណុចខ្លាំងរបស់លោក សម រង្ស៊ី វិញ គឺគាត់ជានិមិត្តរូបនៃការលើកស្ទួយសិទ្ធិកម្មករ ដោយមិនខ្លាចនឿយហត់ក្នុងការបាត់បង់ពេលវេលា និងទ្រព្យធន និយាយរួម គាត់ខ្លាំងខាងដឹកនាំកម្មករឲ្យតវ៉ា និងបង្រៀនកម្មករឲ្យយល់ពីសិទ្ធិការងារ ហើយនៅក្នុងកាលៈទេសៈមានការគាបសង្កត់ខ្លាំង គាត់បានធ្វើសកម្មភាពទាក់ទាញ វណ្ណៈកម្មករ គាត់ដឹកមុខដោយមិនខ្លាចញញើត សូម្បីតែខ្ញុំក៏គ្មានលទ្ធភាពធ្វើដូចគាត់បានទេ។ ជាទូទៅមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអំណាចគណបក្សកុម្មុយនីស្តទាំងឡាយគឺបានមក ពីការគាំទ្រដោយវណ្ណៈកសិករ កម្មករ តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបែរបោះបង់កម្មករទៅវិញ។ ខ្ញុំចេះតែឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានបក្សប្រជាជនបែរខ្នងដាក់កម្មករ ហើយទុកឲ្យ សម រង្ស៊ី មានឱកាសចាប់យកដែលមានចំនួនកម្មករចេះតែច្រើនទៅៗ។ រីឯចំណុចខ្សោយគាត់ធំបំផុត គឺមិនមានលក្ខណៈភាពជាអ្នកដឹកនាំរឹងមាំទេ។ សម្រាប់លោក សម រង្ស៊ី តែម្នាក់ឯងមិនអាចក្លាយជាមេដឹកនាំដ៏ល្អមួយរូបបានឡើយ លុះត្រាណាមានដៃគូ។
ទាក់ទិននឹងភាពជាប់គាំងនយោបាយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ សូមលើកពីយន្តការដែលបក្សកាន់អំណាចសព្វថ្ងៃចាំបាច់ ត្រូវធ្វើជាមុនសិន។ លោកបណ្ឌិតបានជូនជាយោបល់ថា សម្រាប់អ្នកកាន់អំណាចរបៀបសព្វថ្ងៃនេះ គេគួរដកខ្លួនគិតពិចារណា ឬសម្រាកឲ្យខួរក្បាលរំសាយសិន បើនៅតែបន្តកាន់អំណាចគឺពិបាក ខួរក្បាលនៅតែក្តៅ នៅតែមោហ៍បាំងរកផ្លូវត្រូវមិនឃើញឡើយ។ បញ្ហាវានៅត្រង់ថា តើធ្វើយ៉ាងណាកុំឲ្យបន្តនៅមានមោហ៍បាំង? បញ្ហានេះ មិនមែនមានន័យថា កែប្រែមិនបាននោះទេ ជួនកាលពេលខ្លួនអស់ជម្រើសគេអាចយកគំនិតអ្នកប្រាជ្ញ។
ស្ថានការណ៍នយោបាយសព្វថ្ងៃស្ថិតនៅដំណាក់កាលទាល់ច្រកទាំងអស់ គ្នាការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា បានធ្វើហើយ តែហាក់ដូចមិនបានផលអ្វី ប្រជាពលរដ្ឋនៅតែមិនបាក់បបខ្លបខ្លាច បច្ចុប្បន្ន មនុស្សក្មេងចាស់ប្រុសស្រីលែងខ្លាចការគំរាមកំហែងហើយ។ ការគ្រប់គ្រងបែបនេះអាចក្លាយជាក្រុមឯកោ ឬឯកោម្នាក់ឯង។ រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នដែលមានសំឡេង ៦៨ កៅអីមិនមែនតំណាងប្រជាជាតិ វាមិនស្របតាមវិចារណញ្ញាណរបស់ប្រជាជាតិ។ មាត់ ចិត្តគំនិត និងសកម្មភាព មិនស៊ីចង្វាក់គ្នាទេ។ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបន្តដំណើររបស់ខ្លួនបែបនេះ មានគ្រោះខ្លួនឯងមុនគេ។ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត អ្នកដឹកនាំបែបនេះដូចជាមិនបានចប់ចុង ចប់ដើមស្រួលបួលឡើយ។
លោកបណ្ឌិតថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលដឹងខ្លួនថា សមត្ថភាពគ្រប់គ្រងរាល់ថ្ងៃ គឺបរាជ័យ ហើយបានប្រកាសកែទម្រង់ស៊ីជម្រៅ តែមិនទាន់ដឹងថា លទ្ធផលយ៉ាងណានោះទេ។ ក្នុងរង្វង់ជាងបីទសវត្សរ៍ ពលរដ្ឋខ្មែររស់ក្នុងនាមជារាស្រ្តដែលរមែងតែធ្វើអ្វីៗតាម រដ្ឋាភិបាលចង់នោះ ប៉ុន្តែឥឡូវគេក្លាយជាពលរដ្ឋសកម្ម និងប្រកបដោយថាមពលខ្លាំងក្លា។ បើកាលណានិយាយពីពលរដ្ឋរាល់រូបគេយល់ដឹងពីសិទ្ធិរបស់គេ គេយល់ដឹងអំពីការទទួលខុសត្រូវ និងបញ្ហាសង្គមជាតិរបស់គេ ហើយគេចូលរួមយ៉ាងសកម្មតាមរយៈការបោះឆ្នោត តាមរយៈការតវ៉ានានា ហើយជាលើកទីមួយដែលឃើញពលរដ្ឋ កម្ពុជា សកម្មប្រកបដោយថាមពលទៀត។ យុវជនសម័យនេះសកម្មជាងជំនាន់លោកនៅពីក្មេង មានចំណេះដឹងខ្ពស់ជាង និងឧស្សាហ៍ជាងពួកគេហាក់មានការរវល់ជាង។ ចំណុចនេះខ្ញុំឃើញល្អ ត្រឹមត្រូវតាមវិចារណញ្ញាណពួកគេមិនចេះតែជឿតាមការឃោសនាទេ។ យុវជនយើងមានចំណេះដឹងទាំងច្បាប់ បច្ចេកវិទ្យា និងចំណេះដឹងផ្សេងទៀត។លោកមានប្រសាសន៍ថា «ប្រសិនបើខ្ញុំជាមេដឹកនាំប្រទេសវិញ ខ្ញុំសប្បាយចិត្តនៅពេលឃើញប្រជាពលរដ្ឋសកម្មបែបអ៊ីចឹង ហើយមានថាមពលបែបហ្នឹង ត្រូវបង្វែរហើយប្រើប្រាស់ថាមពលបែបហ្នឹង គេគួរបង្វែរសកម្មភាពទៅរកកន្លែងណាល្អទាំងអស់គ្នា។ ឯខាងផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ក៏អ៊ីចឹងដែរ គេអាចបង្វែរថាមពលនោះទៅរកផ្លូវល្អរួមមួយ។ នេះជាការកែច្នៃ បើយើងរស់ ក៏ត្រូវឲ្យគេរស់ផង។ គឺចំណេញទាំងអស់គ្នា»។
ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ គឺស្ថិតក្នុងដំណាក់មិនជឿនលឿន គឺស្ថាប័នដឹកនាំរដ្ឋដើរមិនទាន់ភាពជឿនលឿន និងការចង់បានរបស់សង្គម។ ដូចករណីវិវាទដីធ្លី គឺគ្មាននីតិវិធីអ្វីក្រៅពីការបង្ក្រាបដោយហិង្សា។ ឃើញទេ? គេគ្មានដំណោះស្រាយទេ តាមធម្មតា ខ្មែរយើងតាំងពីបែកបាក់អង្គរមក ខ្មែរយើងគ្មានយន្តការដោះស្រាយជម្លោះ ដែលទទួលយកបានទាំងអស់គ្នាទេ។
លោកបានកត់សម្គាល់ថា ហេតុដែលខ្មែរចេះតែកើតមានវិវាទក្នុងសង្គមចេះតែច្បាំងគ្នា និងប្រើប្រាស់អំពីហិង្សាកាប់សម្លាប់គ្នាពីមួយជំនាន់ទៅមួយ ជំនាន់ ជំងឺនេះដោយសារតែគ្មានយន្តការ ឬវប្បធម៌ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។ ពេលដែលភាគីម្ខាងចេះតែចង់ឈ្នេះ អ្នកម្ខាងទៀតគេតែងតែទៅពឹងអ្នកជិតខាង។ អ្នកដែលគេត្រូវពឹងតែងតែរំពឹងនិងកេងរកផលប្រយោជន៍ ហើយច្រើនជំនាន់ចេះតែអនុវត្តបែបនេះស្ទើរតែក្លាយជាវប្បធម៌ទៅ ហើយ។
បណ្ឌិត ម៉ុងហៃ បានបញ្ជាក់ថា៖ «រឿងដែលខ្ញុំខឹង និងស្អប់ជាងគេ ក្នុងជីវិតរបស់ខ្ញុំ គឺអ្នកដឹកនាំរំលោភអំណាចដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងធ្វើបាបគេ។ ខ្ញុំតូចចិត្តបំផុត នៅពេលមេដឹកនាំដែលជាអ្នកចេះដឹង និយមភូតកុហកប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រដើម្បីកេងយកប្រយោជន៍ បុគ្គល និងបក្ខពួក»៕
ប្រភពពី ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
