អង្គការសមាគម ចំនួន ១៤ សរសេរលិខិតជូនសម្តេចតេជោ ស្នើឲ្យបញ្ឈប់ក្រុមហ៊ុនចិន ក្នុងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី ឆាយអារ៉ែង ខេត្តកោះកុង
ក្នុងលិខិតបើកចំហ គោរពជូនសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ទំនប់វារីអគ្គិសនីឆាយអារ៉ែង ជាទំនប់មួយទទួលបានការវិនិយោគពីក្រុមហ៊ុន ឆាយណា ហ្គូដៀន ខូផឺរេសិន ( China Guodian Corporation ) ដែលត្រូវបានចុះអនុស្សរណៈយោគយល់ ជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០ បន្ទាប់ពីការដកខ្លួនចេញរបស់ក្រុមហ៊ុនឆាយណាសាវដិនផាវឺគ្រីត ដោយសារតែគម្រោងអាចនឹងបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់បរិស្ថានខ្លាំង។
ទំនប់នេះ ជាគម្រោង សាងសង់ ប្រតិបត្តិ និង ផ្ទេរ (BOT) ដែលនឹងត្រូវការពេល ៤,៥ ឆ្នាំ ដើម្បីសាងសង់ និងមានកំរិតសមត្ថភាព ១០៨ មេហ្កាវ៉ាត់ ចំណាយទឹកប្រាក់សរុប ៣២៧ លាន ដុល្លារអាមេរិក។ ទំនប់នេះគ្រោងនឹងសាងសង់ក្នុងភូមិ ព្រែកស្វាយ ឃុំថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្ដកោះកុង។
ប៉ុន្តែតាមព័ត៌មានមិនផ្លូវការបានបញ្ចាក់ថាក្រុមហ៊ុន ឆាយណា ហ្គូដៀន ខូផឺរេសិន ប្រហែលជាមិនបន្តគម្រោងនេះទេ ហើយក្រុមហ៊ុន ស៊ីណូហាយដ្រូ (Sinohydro Co., Ltd) កំពុងតែពិចារណាទទួលយកគម្រោងវិនិយោគនេះបន្ត។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព័ត៌មានជាក់លាក់ចំពោះក្រុមហ៊ុន ដែលនឹងមកជំនួសនោះ គឺមិនទាន់មានប្រកាសជាផ្លួវការដោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានូវឡើយទេ។
លិខិតបន្តថា ប្រសិនបើសាងសង់ ប្រជាជនប្រមាណ ៣៨៩ គ្រួសារ (១.៦៤២ នាក់) និងព្រៃឈើប្រហែលជា ២០.០០០ ហិកតា នឹងរងផលប៉ះពាល់។ ជាងនេះទៅទៀត ថនិកសត្វ ប្រមាណ៥៧ ប្រភេទ,បក្សី ៩៣ប្រភេទ, ល្មូន ៥៥ប្រភេទ (រួមទាំងក្រពើភ្នំ) ឧរុង្គសត្វ ២៩ប្រភេទ និងត្រី ៤៣ប្រភេទ ( រួមទាំងត្រីនាគ ) និងត្រូវបានគំរាមកំហែង ដោយសារការសាងសង់ទំនប់នេះ។
លិខិតលើកឡើងបន្តថា គម្រោងនេះ នឹងចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែកម្លាំងថាមពលអគ្គិសនី ទទួលបានគឺទាប ខណៈដែលមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងទៅដល់ព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ជីវចំរុះ និងសង្គមយ៉ាងខ្លាំង។
ម្យ៉ាងវិញទៀត បើពិនិត្យទៅលើដំណើរនិងនីតិវិធីនៃការវាយតម្លៃហេតុផលប៉ះពាល់ បរិស្ថាននិងសង្គមដំបូង គឺនៅមានភាពខ្វះចន្លោះប្រហោង នៃការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ពោលគឺមានតែចំនួនប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនតូចតែប៉ុណ្ណោះ ដែលបានចូលរួមពិភាក្សាជាមួយតំណាងក្រុមហ៊ុន ពោលគឺប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចបង្ហាញនូវយោបល់ ការព្រួយបារម្ភ និងសំណូមពរពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងសាងសង់ទំនប់បានឡើយ។
ចំណែកទីតាំង ដែលត្រូវផ្លាស់ប្តូរ ប្រជាពលរដ្ឋពីកន្លែង ដែលពួកគាត់កំពុងរស់នៅទៀតសោត ជាតំបន់វាល ៧៣ ឬ វាលយន្តហោះ ជាកន្លែងដែលអាចនឹងកើតមានជម្លោះរវាងសត្វ និងមនុស្ស ព្រោះជាតំបន់សត្វដំរីឆ្លងកាត់។ ជាងនេះទៅទៀត តាមរយៈការចុះកម្មសិក្សារបស់ សម្ព័ន្ធទន្លេកម្ពុជា (ជាសម្ព័ន្ធ ដែលធ្វើការរួមគ្នាជាមួយអង្គការជាតិ អន្តរជាតិ សហគមន៍ ដើម្បីការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទន្លេ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលពឹងផ្អែកលើធនធានធម្មជាតិ) នៅតំបន់ដែលគ្រោងនឹងសាងសង់ទំនប់ចាប់ពីថ្ងៃទី ៩ ដល់ ១៤ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៣ យើងខ្ញុំសង្កេតឃើញថា៖
.តំបន់ទីតាំងគ្រោងសាងសង់ទំនប់នេះជាតំបន់វាលរាប មិនមែនជ្រលងភ្នំ ដែលសាកសមនឹងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី
.ជាតំបន់ដែលមានទេសភាពធម្មជាតិស្អាត និងមានទឹកធ្លាក់ច្រើនកន្លែង ដែលសមស្របជាតំបន់រមនីយដ្ឋានធម្មជាតិ
.តំបន់នេះ មានប្រជាពលរដ្ឋដែលជាជនជាតិដើមភាគតិច “ជង” រស់នៅច្រើន ជាពិសេស គឺស្ត្រី និងកុមារ ដែលអាចនឹងទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ដោយសារពួកគាត់រស់នៅផ្ទាល់ និងជិតស្និទ្ធទៅលើធនធានធម្មជាតិក្នុងតំបន់នេះ។ ស្ត្រីមាននៅតំបន់នោះ មានកំរិតវប្បធម៌ទាបរស់នៅដោយធ្វើចំការ(ស្រែ) និងពឹងផ្អែកទាំងស្រុងពីផលព្រៃឈើតាមបែបប្រពៃណីដ៏ល្អផូរផង់។ អាចនិយាយបានថា ធនធានធម្មជាតិជាជីវិតរបស់សហគមន៍នៅតំបន់នោះ តាមរយៈវប្បធម៌ ផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងបេះដូងរបស់ប្រជាជននៅតំបន់នោះ។
អាស្រ័យដូចនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល មានកិត្តិយសសូមគោរពជម្រាបជូនសម្តេច មេត្តាជ្រាបបន្ថែមទៀតថា ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការជាដៃគូ ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបាត់បង់នូវទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណី និងការប្រតិបត្តិប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនជនជាតិដើម “ជង” ដូចជា ចំការវិលជុំ ព្រៃអារក្ស ផ្នូរបុព្វបុរស លំនៅដ្ឋាន និងព្រៃឈើដែលជាកន្លែងទទួលអនុផលប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគាត់។
លិខិតបន្តថា តំបន់ដែលគ្រោងនឹងសាងសង់ទំនប់ គឺជាតំបន់ដែលមានសក្តានុពលផ្នែកធម្មជាតិកម្រមួយ បន្ទាប់ពីព្រៃអាម៉ាហ្សូន Amazon ដែលមិនអាចរកបាននៅតាមបណ្តាប្រទេសនានាក្នុងអាស៊ីភាគ អាគ្នេយ៍។ តំបន់ឆាយអារ៉ែង ជាតំបន់ដែលមានសម្រស់ស្រស់ស្អាត សំបូរទៅដោយព្រៃឈើ រុក្ខជាតិ ជីវចំរុះ សត្វព្រៃកម្រដែលជិតនឹងផុតពូជ ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ហើយជាតំបន់មួយដែលស័កិ្តសមបំផុត ក្នុងការបង្កើតជាតំបន់ទេសចរណ៍តាមបែបធម្មជាតិ ដែលនឹងបង្កើនចំណូលថវិកាជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះផងដែរ។
អាស្រ័យដូចនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សូមស្នើសុំសម្តេច មេត្តាធ្វើការពិចារណាក្នុងការដាក់តំបន់នេះ ជាតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិដើមភាគតិច បានរស់នៅពឹងលើសម្បត្តិធម្មជាតិនេះ និងសម្រាប់បន្តដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគាត់។
ក្រុមអង្គការស៊ីវិល ទាំង ១៤ ដែលសរសេរលិខិតចំហនោះ ក្នុងនាមជាតំណាង “សម្ព័ន្ធទន្លេកម្ពុជា” ដែលរួមមាន៖1-វេទិកានៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ស្តីពីកម្ពុជា 2-បណ្តាញការពារទន្លេសេសាន ស្រែពក សេកុង 3-សម្ព័ន្ធភាពដើម្បីអភិរក្សធនធានជលផល 4-សមាគមថែរក្សាបរិស្ថាន និងវប្បធម៌ 5-អង្គការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសង្គម 6-អង្គការថែរក្សាជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា 7-អង្គការអភិវឌ្ឍន៌សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ 8-អង្គការអាដហុក 9-សមាគមន៍កសិករខ្មែរ 10-អង្គការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទភូមិភាគឦសាន 11-អង្គការមាតាធម្មជាតិ 12-អង្គការពន្លកខ្មែរ 13-អង្គការម្លប់ព្រហ្មវិហារធម៌ 14-អង្គការសហប្រតិបត្តិការបរិស្ថាន និងទេសចរណ៍។
លិខិតចំហរនោះ ត្រូវបានចម្លងជូនក្រសួងស្ថាប័នជាច្រើនទៀត រួមមន ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល ក្រសួងបរិស្ថាន ក្រសួងទេសចរណ៍ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ក្រសួងកិច្ចការនារី ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ស្ថានទូតចិន នៅប្រទេសកម្ពុជា និងអ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិ៕
ប្រភពពី CEN
