តើអ្វីដែលជាមោទនភាពជាតិខ្មែរឲ្យពិតប្រាកដ?
ពាក្យនេះក៏ប្រែក្លាយមកពី ស្លាកផ្ទាំងអក្សរធំៗមួយនៅក្នុងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលសរសេរថា៖ «ខ្ញុំមានមោទនភាពកើតមកជាខ្មែរ» ដែលជនបរទេស ឡើងមកលេងតួប្រាសាទ តែងតែខ្សឹបខ្សៀវដាក់គ្នាថា អ៊ីចឹងមានមោទនភាពតែជនជាតិខ្មែរទេ ចុះគាត់បរទេសមិនមានមោទនភាពទេចុះ? ពួកគេសួរគ្នាថា តើឃ្លានោះមានន័យថាយ៉ាងម៉េច? តើកម្ពុជា មានអ្វីដែលជាមោទនភាពច្បាស់លាស់នោះ? បន្ទាប់ពីប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូ សម្រេចដាក់ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីថៃ្ង ទី៧ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨ មករាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានយកពាក្យមោទនភាពជាតិខ្មែរមកប្រើ ហើយខាងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងការប្រគំតន្ត្រីធំៗ ក៏ខំបំប៉ោងឡើងថែមទៀតទៅ បានជាហោះមកដល់សម្បកកំប៉ុងស្រាបៀរក៏មានមោនទនភាពជាតិខ្មែរ ដែររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
ការបញ្ចប់សង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ មិនមែនជាទីមោទនភាពជាតិខ្មែរទេ ព្រោះខ្មែរ និងខ្មែរឈ្លោះគ្នាឯង តែមោទនភាពដែលរាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើបានកន្លងមក បើទោះបីជារបស់នោះមួយចំនួនធំ ជារបស់ជំនួយ ឬក៏កម្ចីពីបរទេសក្តី ដូចជា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវ ស្ពាន អគារសាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យ ក្រៅពីនោះមានអ្វីទៀតដែលជាមោទនភាពជាតិខ្មែរ? គ្រាន់តែរបស់របរកេរមរតកសល់ពីដូនតាកន្លងមក ក៏ថែទាំមិនឲ្យស្រួលបួលផង គឺដឹងតែពីកេងប្រវ័ញ្ចពីដូនតាទៅវិញ។
បើនិយាយផ្លូវវិញ ធ្វើដល់កន្លែងណា គឺអស់ព្រៃឈើនៅទីនោះដែរ ហើយក៏មានតំណាងរាស្រ្តខ្លះ បានលើកហេតុផលយ៉ាងទំនងដោយឥតអៀនខ្មាសថា កាប់ព្រៃឈើលក់ដើម្បីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ តើកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបែបបំផ្លាញបរិស្ថានយ៉ាងនេះ ជាមោទនភាពជាតិខ្មែរឬ? បើទោះបីជាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចចន្លោះ ៧-៨ ភាគរយរាល់ឆ្នាំក៏នៅតែមានការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះអ្នកទទួលផលពីកំណើននោះ ដូចជាការដំឡើងប្រាក់ខែមន្ត្រីរាជការ និងកម្មករតិចតួច មិនទាន់រត់តាមទាន់នូវទំនិញទីផ្សារនៅឡើយទេ ពួកគាត់ខំប្រឹងចាយត្បិតត្បៀតណាស់ ដើម្បីរស់ទាំងត្រដរខ្យល់។ បើទោះបីជា តាមរយៈការចេញផ្សាយពីបន្ទាត់ភាពក្រីក្ររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលឆ្នាំ ២០១៣ នេះបានបង្ហាញការគណនារូបមន្តភាពក្រីក្រនៅស្រុកខ្មែរឃើញ ថាមានការធ្លាក់ចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ដែលកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ មានប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ៤៧,៨ ភាគរយ ប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ ២០១១ គឺធ្លាក់មកត្រឹម ១៩,៨ ភាគរយ តែការគណនានោះគ្រាន់តែជាលេខកំណត់មួយ តែមិនទាន់បានឆ្លើយតបទៅនឹងទំនិញនិងការចំណាយជាក់ស្តែង ដែលកាន់តែឡើងថ្លៃខណៈដែលអ្នកក្រ នៅតែយ៉ាប់រកប្រាក់ចំណូលបានទាបនោះទេ។
ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងគោលការណ៍ឃោសនាបោះឆ្នោត តើរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មី អាចកំណត់ទិសដៅទស្សនទានមួយដែលជាមោទនភាពជាតិថា ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នា មានផ្ទះថ្មនៅទាំងអស់គ្នាបានទេ? រីឯវិស័យកសិកម្មវិញ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាល តែងតែអះអាងថា ជាខឿនសេដ្ឋកិច្ចមួយដែរហើយយករូបកួរស្រូវ មកដាក់នៅលុយទៀត តែការធ្វើស្រែតាំងពីដូនតាមកគឺនៅតែធ្វើស្រែប្រវាស់នឹងមេឃ ដដែល ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តស្រោចស្រពលើផ្ទៃដីកសិកម្មតាមតំបន់ មិនបានបម្រើឲ្យកសិករខ្មែរបានស្រួលបួលនៅឡើយទេ។
បទពិសោធដែលជាគំរូរបស់ប្រទេស សិង្ហបុរី គឺប្រទេសគេកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ ដោយយកវិស័យអប់រំជាគោល។ ជាង ៤០ ឆ្នាំក្រោយមកប្រទេសនេះបានរីកចម្រើនគ្រប់វិស័យ ប្រាក់ចំណូលប្រជាពលរដ្ឋជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំជាង ៤ម៉ឺន ដុល្លារ ក្នុង ១ឆ្នាំ ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគេសប្បាយកើនអាយុជាមធ្យមដល់ទៅ ៨១ ឆ្នាំឯណោះ (HDR, 2011) នេះហើយជាមោទនភាពជាតិរបស់ប្រទេស សិង្ហបុរី ពិតប្រាកដមិនមែនចេះតែថាៗឲ្យរួចពីមាត់នោះទេ។
បើក្រឡេកមើលទៅសាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលជាសាសនារបស់រដ្ឋ នៅពេលបច្ចុប្បន្នវិញ មិនបានបង្ហាញពីមោទនភាពដូចកាលពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមសោះ ព្រះសង្ឃមានការបែងចែកនិន្នាការនយោបាយ សង្ឃធំៗមាននិន្នាការទៅរកបក្សកាន់អំណាច ឯសង្ឃថ្នាក់តូចៗបក្សប្រឆាំង រហូតដល់មានសង្ឃខ្លះប្រព្រឹត្តខុស និមន្តបោកប្រាស់ឧបាសកនិងប្រព្រឹត្តអបាយមុខ។ ឥឡូវនេះចូលដល់រឿងរ៉ាវដ៏ក្តៅគគុកការបាត់ព្រះបរមសារីរិកធាតុ បុរាណជាង ២៥០០ ឆ្នាំដែលគ្រាន់តែថែក៏ថែមិនឲ្យគង់ផង។
នៅឆ្នាំ ១៩៦៦ ស្រុកខ្មែរមានមោទនភាពជាតិណាស់ ដែលមានស្តាតអូឡាំពិកមួយយ៉ាងស្អាត ទទួលការប្រកួត ហ្គានីហ្វូ ថ្នាក់អាស៊ីលើក ទី១ (First Asian GANEFO) មកប្រកួតកីឡាគ្រប់វិញ្ញាសា មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះស្តាតអូឡាំពិក នៅកណ្តាលបេះដូងរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវគេពុះច្រៀកលក់ដីជុំវិញបរិវេណស្តាតឲ្យឈ្មួញអស់រលីងឥឡូវ នេះ សូម្បីតែការប្រកួតថ្នាក់អាស៊ានក៏មិនអាចទទួលបានផង។
បច្ចុប្បន្ន នេះ ប្រទេស កម្ពុជា ត្រូវបានភ្នែកទាំងក្នុងស្រុក និងពិភពលោក មើលឃើញផ្ទុយពីអ្វីដែលជាទិសស្លោករបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលតែងតែលើកថា មោទនភាពជាតិខ្មែរនោះ ដូចជា ការកាប់ព្រៃឈើបំផ្លាញបរិស្ថាន បញ្ហាគ្រឿងញៀនមានតាំងពីជួញដូរមកផលិតក្នុងស្រុកក៏មានការជួញ ដូរមនុស្ស ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកទម្លាក់លំដាប់មកលេខ ៣ នៃបញ្ជីតាមដានវិញ អំពើពុករលួយជាប់លេខ ១៦០ ក្នុងចំណោមប្រទេស ១៧៧ (TI, 2013) បញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្ស បញ្ហាអយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គមបើកភ្នែកឡើងឃើញតែរាស្រ្តស្រែកយំ ទារយកដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងគាត់វិញ ខ្លះក៏ចំណាកស្រុកទៅតាមយថាកម្ម ផ្សងព្រេងនៅស្រុកគេទៅ។ ជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺអស្ថិរភាពនយោបាយ ក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ស្រុកខ្មែរឲ្យតែបើកភ្នែក គឺជាប្រទេសបាតុកម្ម និងប្រទេសបង្ក្រាបបាតុកម្មដោយហិង្សាទៅវិញ គឺខុសពីមុនឲ្យតែគេនិយាយពីរឿងស្រុកខ្មែរភ្លាម គឺគេនឹកឃើញប្រាសាទអង្គរភ្លែត។ អ្នកនយោបាយគិតតែរឿងបក្សឈ្នះរៀងៗខ្លួន មិនបានឲ្យប្រជាពលរដ្ឋបានរស់ដោយសុខស្រួលដូចការសន្យាមុនកាល បោះឆ្នោតនោះទេ។ អ្នកនយោបាយខ្លះមានមោទនភាពណាស់បង្កើតច្បាប់ អង្គុយលើច្បាប់ អញធំចង់ធ្វើអីស្រេចតែចិត្ត ចង់បើកបុកប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនស្លាប់ហើយ បើករថយន្តរត់ហើយគ្មានទោសពៃរ៍ទៀត? ហ្នឹងហើយមោទនភាពជាតិខ្មែរនោះ?
ចូលរួមផ្តល់យោបល់តាមរយៈ soprach.tong@phnompenhpost.com
ប្រភពពី ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍
